قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي
643
درة التاج ( فارسى )
از هوا مخلوط باشند و ممزوج . و مشابه آن است كى زمين را سه طبقه باشد : طبقهء مايل بمحوضت ، و طبقهء مختلط از أرضيّت ، و مائيّت ، و طبقهء منكشف از آب - كى آفتاب روى آن را خشك كرده است ، و آن برّست و جبل . و مكان آب كلّى بحرست . و هوا ( را ) نيز طبقات است . جه آنج نزديك زمين است ازو متسخن مىشوذ بمجاورت زمين كى متسخن شده باشد بشعاع و آنج دور باشد از زمين سرد مىشوذ . پس طبقهء هوا سافل بخارى باشد - و حارّ ، و نزديك او باشد طبقهء بخارى بارد ، آنگاه نزديك او باشد هوائى كى نزديكتر باشد بمحوضت ، يا هوائى محض ، يا هوائى دخانى ، جه دخان اخفّ است ، و نفوذ او اقوى است از نفوذ بخار . و پس از طبقات هوا طبقهء آتش است . و اگر نه وجود آتش بوذى آنجا اجسام دخانى كى « 1 » متصاعد ميشو ( ن ) د به آنجا محترق نشدندى . و باشد كى او صرف باشد بسبب سرعت أ حالت او « 2 » آنج مخالط او مىشوذ - به آتش . و در علم هيئت بيان كردهاند كى غايت آنج ممكن است كى اسطقسّات مرتفع شوذ از مركز زمين تا أقرب بعد قمرست از مركز زمين . و آن باعتبار آنك نصف قطر زمين را يكى گيرند سى و سه بار جند او باشد و جند ربع او بتقريب . و بعضى از فضلاء علم هيأت بيان كردهاند كى منتهاء ابخرهء غليظه كى قابل ضوءاند ، و مهبّ رياح ، و ارتفاع غيوم ، و انعكاس اشعّه از زمين ارتفاع او از سطح زمين بنجاه و يك ميل باشد - و پانزده دقيقه تقريبا . و زوذ باشد كى مقدار ميل را بشناسى ، و اين كره را كرهء بخار خوانند . و اين جهار اسطقسات مركّباتاند ، جه ما جون مركّبى را در
--> ( 1 ) - كند - ط . ( 2 ) - از - ط .